Algemeen

Wat in het vorige nummer van AMEN stond onder 'Algemeen' geldt ook hier. Echter: de eerste Timoteüsbrief (en de brief aan Titus) werden door Paulus in vrijheid geschreven; deze 2e Timoteüsbrief schreef hij vanuit gevangenschap. Daarmee is deze brief eigenlijk een 'verlate' gevangenschapsbrief en is zelfs de allerlaatste brief van Paulus. Dat is goed merkbaar want dit schrijven draagt het karakter van afscheid nemen; het is een wat weemoedige, trieste brief.

Schrijver, ontstaan en bestemming

Paulus schrijft aan Timoteüs (hfdst. 1:2). Naar alle waarschijnlijkheid bevond Timoteüs zich evenals op het moment van het schrijven van de eerste Timoteüsbrief nog steeds in Efeze. Paulus verwijst namelijk naar Onesiforus, die "goede diensten" bewezen heeft te Efeze (hfdst. 1:16-18; vgl. hfdst. 4:19).
Waar geen enkele twijfel over kan bestaan, is de verblijfplaats van Paulus; over Onesiforus schrijft hij: "Integendeel, toen hij te Rome gekomen was, heeft hij mij ijverig gezocht en mij ook gevonden" (hfdst. 1:17). Daar, in Rome, verbleef hij - inmiddels voor de tweede keer - als gevangene. Waar hij gedurende zijn eerste gevangenschap echter een relatieve vrijheid genoot (zo mocht hij in een eigen gehuurd huis wonen met een soldaat die hem bewaakte, Hand. 28:16 en 30), daar werd hij nu behandeld als een misdadiger (hfdst. 2:8).
Waarschijnlijk is de apostel in de winter (vgl. hfdst. 4:2 en 21) van 67 / 68 ter dood gebracht. Vlak daarvoor moet hij de brief geschreven hebben, als een geestelijk testament. Ca twee jaar na het sterven van Paulus vond de verwoesting van Jeruzalem plaats.

Structuur

Doel en inhoud

De tweede Timoteüsbrief is een afscheidsbrief. Paulus draagt de verkondiging over aan Timoteüs (hfdst. 2:1 en 2 en 4:1-5), maar schrijft ook dat zijn bediening erop zit. Hij heeft zijn "loop ten einde gebracht" (hfdst. 4:7). En zijn "verscheiden" (Statenvertaling: "ontbinding") stond voor de deur. De wens die hij in Handelingen 20:24 uitsprak, namelijk dat hij zijn loop ten einde mocht brengen, was hier 'vervuld'.
Toch moet het voor de apostel allemaal niet gemakkelijk zijn geweest. Wie Handelingen 19:10 vergelijkt met 2 Timoteüs 1:15 proeft de enorme tragiek. Waar Paulus de in het Oude Testament gegronde, profetische boodschap verkondigde, konden en wilden velen hem aanhoren. Maar de boodschap die hij in zijn (eerste) gevangenschap mocht bekendmaken - dat rijke Woord met betrekking tot de verborgenheid van Christus - veroorzaakte dat "allen in Asia" zich van hem afkeerden.
Al met al zien we een apostel (met een bediening waarvan de uitwerking menselijk gesproken geen succesverhaal was) geheel teruggeworpen op Zijn Heer en Heiland (vs. 16 en 17). Een indringende les voor ons: als je het Woord van God wilt verkondigen en uitleven zoals God dat bedoeld heeft, zul je je uiteindelijk slechts op Hem kunnen verlaten. "... ik weet op Wie ik mijn vertrouwen heb gevestigd ..." (hfdst. 1:12).

Kernteksten

"Verkondig het Woord (...) er komt een tijd dat de mensen de gezonde leer niet meer zullen verdragen (...) ik heb de goede strijd gestreden, ik heb mijn loop ten einde gebracht, ik heb het geloof behouden, voorts ligt voor mij gereed de krans der rechtvaardigheid ..." (hfdst. 4:2, 3, 6 en 7).