In Nederland werkt de NAVO ook samen met inlichtingendiensten zoals de MIVD, AIVD en NCTV via structuren zoals de Joint Intelligence and Security Division (JIVD). Daarbij wezen we op een artikel van onafhankelijk onderzoeker Cees van den Bos, die een kritisch licht werpt op de rol van de NAVO in het beïnvloeden van de publieke opinie. Hij benadrukt dat de toepassing van NAVO-doctrines voor psyops en info-ops op burgers in vredestijd belangrijke ethische vragen oproept.
Eind juli heeft hij op zijn Bomen & Bos Substack gepubliceerd over Palantir, “een dataintegratieplatform waaraan AI-modellen worden gekoppeld om risicoinschattingen te maken. De risicoscore maakt de argeloze burger schuldig tot het tegendeel is bewezen.”

Palantir
Velen hebben er nooit van gehoord; toch is het al geruime tijd in werking, maar dat wordt zoveel mogelijk geheim gehouden, zo blijkt. Van den Bos: “De overheid heeft een onstilbare honger naar data over haar burgers. De overheid wil toegang tot privégesprekken uit chatdiensten, social media, opleidingsgegevens, mobiliteitsdata, medische gegevens, seksueel gedrag, et cetera.”
Palantir Technologies is een Amerikaans bedrijf dat gespecialiseerd is in big data-analyse en softwareoplossingen voor dataverwerking, voornamelijk voor overheden en grote organisaties. Het bedrijf is in 2003 opgericht door onder anderen tech-miljardair Peter Thiel, in samenwerking met de CIA. De software wordt vaak ingezet voor toepassingen zoals contraterrorisme, fraudebestrijding en -opsporing, maar heeft ook controverses opgeroepen vanwege zorgen over privacy, surveillance en gebrek aan transparantie. 
In Nederland wordt Palantir sinds 2011 gebruikt door overheidsinstanties, met name door de politie en veiligheidsdiensten. De software is controversieel omdat het burgers in risicoprofielen kan plaatsen zonder voldoende transparantie of rechtsbescherming, wat volgens critici de privacy aantast en risico's op machtsmisbruik met zich meebrengt.
Dick Schoof, de huidige demissionair minister-president van Nederland (sinds 2 juli 2024), o.a. voormalig directeur van AIVD en NCTV, speelde een belangrijke rol in de introductie van Palantir in Nederland. In 2011, toen Schoof Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) was, ondertekende hij het eerste contract met Palantir voor het gebruik van hun software door de Nederlandse overheid, zonder dat dit destijds met de Tweede Kamer was besproken. Dit blijkt uit vrijgegeven WOO-documenten en analyses daarvan.
Volgens Cees van den Bos zijn de contracten die hiervoor in 2011 door onder anderen Dick Schoof zijn afgesloten, mogelijk illegaal. Hij stelt dat de eerder dit jaar in werking getreden Wet Gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS) speciaal is ontworpen om het gebruik van Palantirs surveillancesoftware in ons land te legitimeren.

Toeslagenaffaire
Volgens Van den Bos beschikt de Nederlandse overheid sinds 2011 over de softwareprogramma’s van Palantir, waarmee burgers kunnen worden geprofilieerd en gesurveilleerd op basis van AI-analyse van gekoppelde databestanden, en is deze software mogelijk gebruikt bij het opsporen van ‘verdachte’ ouders tijdens de inmiddels beruchte Toeslagenaffaire. “De manier waarop ouders werden geframed op basis van ‘opvallend’ gedrag past precies bij de werkwijze van Palantir”, zegt hij. “Daarbij werden zorgdata aan datasets van de Belastingdienst volgens de principes van Palantir gekoppeld en geanalyseerd. Tienduizenden ouders kregen vervolgens op basis van ‘verdacht gedrag’ een score, waarbij instanties klakkeloos de bovenste 80 procent op de scorelijst ging vervolgen voor fraude met kinderopvangtoeslag.” 
Zeker is dat tijdens de coronacrisis software van Palantir is ingezet om besmettingshaarden te voorspellen op basis van menselijke gedragingen.

Geheim?
De werkwijze van Palantir botst op allerlei fronten met wetten en regels. Volgens Van den Bos houdt de overheid het gebruik van Palantirs software daarom zoveel mogelijk stil. “Echt geheim kun je het niet noemen, omdat de banden van Nederland met Palantir door eerder vrijgekomen Woo-documenten openbaar zijn geworden. Maar ze doen hun uiterste best er zo weinig mogelijk ruchtbaarheid aan te geven.” FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen heeft er Kamervragen over gesteld en de beantwoording daarop is uitgesteld, wat door critici wordt gezien als een poging om de kwestie te traineren.

Nieuwe wet- en regelgeving
Wat ook velen ontgaat, is dat er momenteel meerdere wetten en regelgeving in de maak zijn waarmee de overheid direct in kan grijpen in de maatschappij zonder de bekende democratische controles en/of inspraak te hoeven volgen (!). Deze zijn het gevolg van EU- of NAVO-richtlijnen en Nederland blijkt de eerste te zijn die deze richtlijnen om wil zetten in dwingende wetgeving en regels. Nederland als proefkonijn dus. Indepen.eu bericht erover en behandelt er twee.

1. De Wet op defensiegereedheid (Wodg)
Motivatie rijksoverheid: “Huidige wet- en regelgeving belemmert de noodzakelijke groei en gereedheid van de krijgsmacht. Militairen kunnen nu onvoldoende trainen in realistische scenario’s en met het materieel dat daarvoor nodig is. De Wet op defensiegereedheid (Wodg) maakt dat mogelijk door sommige complexe procedures te vereenvoudigen of te versnellen.”
De gevolgen kunnen o.a. zijn: terugkeer van de dienstplicht; beslag leggen op private middelen zoals transportmiddelen en personenauto’s; bedrijven verplichten mee te laten werken aan defensietaken zonder dat er bezwaar kan worden gemaakt; eigendomsrechten beperken zonder financiële compensatie. 

2. Kabinetsaanpak Economische Veiligheid
In de toelichting van de brief aan de Tweede Kamer over de voortgang staat o.a.: “(…) kabinet neemt regie over economische veiligheid. (…) Tijdens de recente NAVO-top zijn afspraken gemaakt over noodzakelijke, stevige investeringen in onze veiligheid en onafhankelijkheid. (…) Daarom zet het kabinet nu forse stappen om de economische veiligheid van Nederland te versterken: minder afhankelijk, minder kwetsbaar en met meer regie vanuit de overheid. Bedrijven moeten daarbij ook zelf hun weerbaarheid versterken.”
Beide vormen van Nederlandse wet- en regelgeving zijn initiatieven van de NAVO en de EU.
(Bronnen: deanderekrant.nl; indepen.eu; bomenenbos.substack.com; open.overheid.nl).

Conclusie
Voor alles geldt dat het naar buiten toe wordt gebracht alsof burgers en bedrijven moeten worden beschermd (‘veiligheid’), dat criminaliteit en terrorisme beter kan worden bestreden, et cetera. Nobele doelen, zou je zeggen, maar ondertussen worden privacy en democratie ondermijnd, vrijheden ingeperkt en overheidscontrole verscherpt. Een ontwikkeling die eigenlijk niemand onder de ‘gewone mensen’ wil, maar via talloze obscure constructies geleidelijk wordt gerealiseerd. Waarvan akte!