De ´vertroebeling´ van waarheid door kranten, tv en andere commerciële nieuwsuitingen heeft dergelijke dramatische vormen aangenomen dat gesproken kan worden over een ´schijnwereld´ of ´illusie´, zorgvuldig gevormd door belanghebbende partijen. De wereld zoals zij werkelijk is, staat niet meer in de krant.

Vervorming van de werkelijkheid

“De massamedia bouwen dag aan dag een beeld op van de werkelijkheid, dat echter niet een exacte weergave hiervan is, maar een vervorming. De selectieve werkwijze en de tendentieuze simplificaties van de moderne massamedia worden op dezelfde manier gerechtvaardigd als de totale vervorming en misvorming van het waarheidsgehalte van de berichtgeving… Deze massamedia vertonen namelijk in hun methode van nieuwsgaring de neiging om steeds gedeeltes van de hele werkelijkheid weer te geven”.

Prof. Dr. G. Huntemann in ´De onpersoonlijke mens´ - Uitg. De Vuurbaak Barneveld.

De journalistiek verzaakt haar taak en werkt juist mee om de geschapen illusie voor haar publiek in stand te houden. Dit is de conclusie van een nieuw, controversieel boek door journalist Nick Davies: “Flat Earth News: an award-winning reporter exposes falsehood, distortion and propaganda in the global media”.

Flat Earth News (Platte Aarde Nieuws) staat voor het verspreiden van een klein, duidelijk incorrect verhaal door een paar nieuwsbronnen dat wordt opgepikt door andere media, zichzelf zo versterkt en uiteindelijk waarheid wordt omdat het ´idioot´ wordt gevonden om aan het verhaal te twijfelen. Het meest recentelijk grote voorbeeld is natuurlijk het massavernietigingswapensverhaal om de oorlog tegen Irak en Saddam Hoessein te verkopen. Maar ook zaken als de Wildersfilm of zelfs de Natalee Holloway-hype kunnen onder de definitie van Flat Earth News vallen. Het is maar net wat de bedoeling van de boodschap is.

Propaganda

In een tijd van oorlog, zoals in Irak of Afghanistan, is nieuws als propagandamiddel een belangrijk wapen. Het vormt het beeld voor het thuisfront over de oorlog om bepaalde (politieke) doelen te bereiken. Volgens Nick Davies is deze ´propagandarol´ van de media zo doorgeslagen dat tegenwoordig vrijwel ieder verhaal zonder verder onderzoek wordt afgedrukt of verteld en dat de, met name, commerciële media op deze manier gewillig meewerken aan een ernstig vertekend wereldbeeld bij het publiek in westerse landen.
Er zijn talloze voorbeelden van hedendaagse manipulatie. Denk bijvoorbeeld aan het fenomeen ´Al-Qaeda´. Alles is ´Al-Qaeda´ zodra er wordt gesproken over terreur, Irak of Afghanistan. Een nuance bestaat niet meer. Regelmatig worden Al-Qaeda“ kopstukken omgebracht, overwinningen behaald op Al-Qaeda of worden er bedreigingen van Al-Qaeda ontvangen.
De vijf ´w’s, een van de belangrijkste journalistieke principes (wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe) blijven vaak achterwege bij dit soort berichtgeving. Volgens Davies is dit niet alleen het gevolg van journalistieke luiheid maar ook van commerciële belangen en bezuiniging. Een journalist moet nu, in vergelijking met bijvoorbeeld zijn collega uit de jaren tachtig van de vorige eeuw, veel meer ´ruimte´ opvullen. Logisch gevolg: verhalen worden simpelweg overgenomen van de grote persbureaus.

Beïnvloeding

Maar dat is een excuus. Davies gaat verder en stelt dat moedwillig heel veel verhalen worden ´geplant´ in de commerciële media. Bijvoorbeeld door het Amerikaanse ministerie van Defensie en inlichtingendiensten. Een historisch voorbeeld daarvan is de CIA-operatie ´mockingbird´.
Het doel hiervan is het beïnvloeden van publieke perceptie. En daarin zijn deze partijen behoorlijk succesvol. Ook in Nederland.
Denk bijvoorbeeld aan de Hollandse embedded-journalisten in Afghanistan. Het NOS-journaal kan geen reportage uitzenden over Afghanistan zonder goedkeuring van het ministerie van defensie. Kortom, een dergelijke reportage is propaganda, en geen journalistiek. De hele term ´embedded journalist´ is eigenlijk een contradictio in terminus.

Nieuwe media

Hoewel moeilijk aan te tonen, is waarschijnlijk niet alleen de komst van internet de veroorzaker van dalende oplages bij papieren kranten. Mensen gaan namelijk zelf op zoek naar alternatieven omdat commerciële media, zeker sinds de Irakoorlog, steeds meer worden gewantrouwd. Eigenlijk een positieve ontwikkeling, want het medialandschap wordt daardoor meer pluriform. Terwijl commerciële papieren media meer en meer monopoliseert (Murdoch imperium) ontstaan dankzij internet talloze alternatieven. Zo is Asia Times Online (ATol) in een aantal jaren uitgegroeid tot de grootste online-krant ter wereld. Ook kan The Huffington Post gezien worden als een online succesverhaal. Meer recentelijk is The Real News Network opgestart, met ´onafhankelijk nieuws en berichtgeving´.

Terug naar Nick Davies. Met behulp van onderzoekers komt hij tot de keiharde conclusie dat om verschillende, meestal politieke, redenen journalisten niet meer mogen graven naar achtergronden of bronnen verifiëren: “Tenslotte moet ik erkennen, dat ik een corrupt beroep heb”.

Bron: www.zapruder.nl