In onze samenleving wordt op alle niveaus ontzettend gelogen, dat is zo'n beetje de smeerolie van maatschappelijke relaties. Natuurlijk vooral in de commercie; eerlijkheid verkoopt nu eenmaal niet. De leugenachtigheid in de samenleving neemt toe naarmate die sneller en competitiever wordt. Zo wordt het politieke spel waarin het belangrijk is om oneliners te maken, je goed te presenteren, volledig geregisseerd door reclamemakers.

Daarnaast maakt de moderne technologie het ons steeds gemakkelijker om leugenachtig te zijn, internet is daar het uitgelezen medium voor: je bent niet verplicht je bronnen te vermelden en kunt je identiteit volledig verhullen.

´Spontane´ actie

Op de dag dat de Amerikaanse en Britse troepen Bagdad binnenvielen werd het standbeeld van Saddam Hoessein omvergetrokken. John Rendon, de zogenaamde 'perception manager' van president Bush, is het brein achter deze actie. Hij wist dat dat beeld zou aanslaan in de media. En inderdaad, het werd klakkeloos overgenomen zonder dat men zich afvroeg in hoeverre dit nou werkelijk een spontane actie was geweest.
Rendon speelt in op een oerbeeld: een dictator die omver wordt geworpen, is de ultieme metafoor voor de complete overwinning! Hij was ook degene die ervoor gezorgd heeft dat er duizenden Koeweiti's langs de trottoirs met Amerikaanse vlaggetjes stonden te zwaaien toen de Amerikaanse mariniers in de eerste Golfoorlog Koeweit-stad binnentrokken. Tijdens een persconferentie zei hij later: “Ik heb me er altijd over verbaasd dat niemand ooit de vraag heeft gesteld waar die vlaggetjes nou vandaan kwamen!”’

Propaganda

Wat doe je als je als overheid een oorlog wilt voeren maar je hebt het volk niet mee? Woodrow Wilson, president van de Verenigde Staten in 1916, verzon een list en beweerde dat de Duitsers in België op brute wijze baby's afslachtten. Het werkte, want het volk stond van het ene op het andere moment achter de interventie in Wereldoorlog I. Bijna een eeuw later wordt de baby-truc opnieuw uit de kast gehaald aan de vooravond van de Golfoorlog. Wie herinnert zich nog het verhaal van Nayira over de couveusebaby's die door soldaten op de grond achtergelaten zouden zijn in Koeweit? Spraakmakende media namen die mythe over en binnen de kortste keren waren mensen in het Westen ineens voor een aanval.
Die geschiedenis herhaalt zich weer bij de invasie in Irak in 2005: een meerderheid van het Amerikaanse en ook van het Britse volk was tegen oorlog, maar plotseling hoorde je op de Amerikaanse televisie mensen uit het publiek zeggen: “Bedenk wel dat Saddam Hoessein achter de aanval op het World Trade Center zat!” en: “Die vernietigingswapens kunnen helemaal tot in ons land komen, als die gek straks de oorlog wint, moeten wij hier allemaal een hoofddoekje op!” Oorlogspropaganda is niets anders dan het geloof verspreiden dat oorlog gelegitimeerd is.
‘Dat soort acties werken, omdat mensen passieve nieuwsconsumenten zijn. Ze snellen de koppen in de krant en zappen langs de verschillende journaals in de veronderstelling daarmee voldoende geïnformeerd te zijn. Het kost tijd en moeite je de vraag te stellen of het beeld dat je krijgt voorgeschoteld echt wel klopt.

Balans

Als je naar de wereldgeschiedenis kijkt, zie je dat we voortdurend oorlog voeren, daar is niets nieuws aan. Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er in de hele wereld dertig oorlogvrije dagen geweest! We hebben een ongelimiteerde destructieve lust en daarom is het eerder wonderlijk dat we af en toe juist géén oorlog voeren, dat we af en toe gewoon vrede hebben! Ik zou willen dat journalisten daar meer aandacht aan zouden besteden, dat er naast oorlogscorrespondenten ook vredescorrespondenten aangesteld worden.
Dat goed nieuws niet verkoopt, is nooit onderzocht. In de media heerst een klasse die precies denkt te weten wat het publiek wil, het nieuws mag daarom vooral niet te ingewikkeld of akelig zijn. Ik zou wel eens willen weten wat er zou gebeuren als je een televisiestation opent, dat naast slecht nieuws ook veel ruimte maakt voor goed nieuws. Natuurlijk, je moet laten zien wat mensen elkaar aan doen, je mag de slachtoffers niet in de steek laten, maar de balans is momenteel echt zoek.
Om een uitgebalanceerd beeld van de media en de wereld daaromheen te krijgen, zouden we ons veel vaker moeten afvragen of de werkelijkheid wellicht anders is dan ons wordt voorgeschoteld. Als je een beetje begint te begrijpen dat alles een achterkant heeft, dat er ook een ander verhaal is, dan ben je al minder kwetsbaar voor verschillen.

Bron: Hollanditis.nu Vredesmagazine