Sjoege

Wij kennen het ‘sjachach’ in het Jiddisch als sjoege. Zo wordt wel eens de uitdrukking gebruikt: ‘Hij heeft er geen sjoege van’, dat wil zeggen: hij heeft er geen begrip van, of hij heeft er geen inzicht in. Sjoeche en mesjogge zijn woorden die in het dagelijkse spraakgebruik met elkaar samenhangen. Heb je geen inzicht, dan ben je mesjogge. Letterlijk betekent dit gek, in de zin van niet goed bij je hoofd zijn. Het is afgeleid van het Hebreeuwse mesjoego.

Sjans

Als je ergens wel sjoeche van hebt, dan reageer je. Als een jongen en een meisje elkaar sjoege geven, hebben ze ‘sjans’ (Bargoens voor sjoeche). Inderdaad, dan bekijken ze elkaar zeer aandachtig (sjachach) en kan de liefde zich ontplooien. Toen Salomo meende dat zijn ‘meisje’ hem aandachtig bekeek en waarnam, vertolkte hij haar gedachten. Hij wist wat zij over hem dacht: “Mijn geliefde (Salomo) is als een gazel of het jong van een hert. Zie, hij staat achter onze muur, kijkend (sjagach) door de vensters, spiedend door de traliën.” (Hoogl. 2:9)

Sjoeche(m)

Er is ook het woord sjoeche of sjoechem dat niet komt van ‘sjagach’. Dat is afgeleid van een ander Hebreeuws woord ‘tesjoewa’. Tesjoewa kun je vertalen met antwoord of bekering, afhankelijk van de context waar het in staat. Bijvoorbeeld: “Zo zegt de HERE der heerscharen: bekeert (tesjoewa) u tot Mij, luidt het woord van de HERE der heerscharen.” (Zach. 1:3) Het bijbelse tesjoewa is een uitnodiging om op te reageren: je omkeren tot God, of terugkeren tot God.

De ‘w’ in sjoewa is in de loop der tijd vervormd tot een ‘g’. Dit sjoewe werd in het Jiddisch ook tot sjoeche verbasterd. Als iemand zegt: “Hij gaf geen sjoege”, wil dat zeggen dat hij geen antwoord gaf.

Wanneer we kijken naar Psalm 33:14 valt er een mooi verband te leggen tussen de twee woorden, chagach en tesjoewa. Als God sjoege (sjagach) van ons heeft, wil dit zeggen dat Hij vanuit Zijn woonplaats aandachtig naar ons kijkt. Dan mogen wij sjoeche (tesjoewa) geven, antwoord op Zijn vraag tot ommekeer door ons tot Hem te bekeren of tot Hem terug te keren.