Wat is er mis met kerst?

Wat is er mis met kerst?

Over een poosje viert ´de hele wereld´ weer kerstfeest. Kerstmis hoort in de traditie van de (katholieke) kerk. Het woord komt van het Latijnse ‘Christes Masse’ of de mis van Christus. Enerzijds kun je zeggen, dat met kerst niks mis is, anderzijds blijkt er toch van alles mis te zijn met kerst. Hoe zit dat?

Geboorte van Jezus

Christenen gedenken met kerst de geboorte van Jezus. En dat is zeker iets om bij stil te staan. Hij is immers de beloofde Messias, de Verlosser. Voorwaar geen kleinigheid! Alle reden voor grote vreugde, zoals ook blijkt uit de woorden die gesproken werden tot de herders: “Wees niet bevreesd, want zie, ik verkondig u grote blijdschap, die voor heel het volk wezen zal, namelijk dat heden voor u in de stad van David de Zaligmaker geboren is; Hij is Christus, de Heere” (Luk. 2:10-11).
De geboorte van Jezus is één van de grote heilsfeiten uit de Bijbelse geschiedenis en die der wereld. Sinds die geboorte spreekt men in de hele wereld, gelovig of niet, over de jaren vóór en na Christus.

25 december

Bijzonder is eigenlijk wel, dat het grootste feest van de kerk niet één keer voor komt in de Bijbel. Het is pas eeuwen later ontstaan en daar komt de eerste misser. Want als er één ding wel zeker is inmiddels, dan is het dat Jezus niet op (of rond) 25 december geboren is! Op 25 december was het (heidense) feest van Saturnus, de zonnewende, de onoverwinnelijke zon. De New Catholic Encyclopedia zegt: “De datum 25 december komt niet overeen met Christus’ geboorte maar met het feest van de Natalis Solis Invicti, het Romeinse zonnefeest ten tijde van de zonnewende.” Dat is overigens ook de geboortedatum van de Iraanse god Mithras, de ´zon der rechtvaardigheid´.
Wanneer Jezus dan wel geboren is? Daarover lopen de meningen ook uiteen. Sommigen komen terecht in de Joodse maand Tisri (september/oktober), waarin het Loofhuttenfeest gevierd wordt. Anderen houden het op de tijd rond het Pascha-feest in de maand Nissan (maart/april).
Hoe dan ook, liedjes als ´Midden in de winternacht´ e.d. geven de feitelijke omstandigheden geenszins weer en zijn ingekleurd door de traditie der kerk. We hoeven dan ook geen medelijden te hebben met herders die rillend van de kou ´s nachts de kudde bewaakten…

Herders

De herders werden in het nachtelijk uur overvallen door bezoek uit de hemel: “En plotseling was er bij de engel een menigte van de hemelse legermacht, die God loofde en zei: Eer zij aan God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in mensen een welbehagen (Luk. 2:13-14). Waar in de traditie het ´Ere zij God´ door de engelen gezongen werd, daar zegt de Bijbel dus dat de hemelse legermacht ´zei´. Wellicht hebben de engelen op zangerige toon gesproken, maar daarvan is niets bekend!

Wel, de herders spoedden zich naar de geboorteplaats, Bethlehem, en vonden het Kindje liggend in de kribbe, precies zoals hen verteld was. Daar heeft men maar direct uit afgeleid, dat Jezus dus wel geboren moet zijn in een stal. Denk er nog wat hooi en stro bij, een os en een ezel (waarop Maria gezeten zou hebben tijdens de reis…denkt men), liefst ook nog een kameel en de romantische kerststal is klaar!
In 1223 hield Franciscus van Assisi in Greccio een kribbenviering die het voorbeeld werd voor soortgelijke uitbeeldingen en vieringen ook op andere plaatsen.

En waar stond die kribbe eigenlijk? ´In de stal bij de herberg´ is de gedachte, want in de herberg was geen plaats voor hen. Het woord ´herberg´ komt in onze vertaling nog een keer voor en wel in Lukas 10:34, in het verhaal van de barmhartige Samaritaan. Daar is het de vertaling van het Griekse ´pandocheion´: kroeg, bar, (Eng. ´inn´).
In Lukas 2:7 staat het woord ´kataluma´, hetgeen in Lukas 22:11 vertaald is met ´eetzaal´ (NBG ´vertrek´); zo ook in Markus 14:14
In de Septuaginta (Griekse vertaling van het Oude Testament) komt het woord ´kataluma´ ook voor en wordt vertaald met: tent, kamer, vertrek, schuilplaats en nachtverblijf.
In Jeremia 41:17 lezen wij over zo´n verblijf bij Bethlehem: “Zij gingen op weg en verbleven in Geruth Chimham, dat bij Bethlehem ligt, om verder te trekken om in Egypte te komen”.
Er was dus een soort van halteplaats waar reizigers konden verblijven en/of overnachten. Uiteraard was daar ook een plek waar de dieren zolang konden zijn, ongetwijfeld met voederbakken. We weten het niet zeker, maar het zou zomaar kunnen, dat Jozef en Maria daar terecht gekomen zijn.

Wijzen uit het Oosten

In de traditie leeft ook de idee, dat de wijzen (beter: magiërs) uit het Oosten - zij hadden Zijn ster in het Oosten gezien, volgens Mattheüs 2.2 - daar op bezoek geweest zijn bij de ´pasgeboren´ Koning der Joden.. Maar ook dat is allerminst zeker. Ja, op advies van Herodes, die bij de Joden navraag gedaan had over de geboorteplaats, gingen zij op weg: “En zie, de ster die zij in het oosten gezien hadden, ging hun voor, totdat hij boven de plaats kwam te staan waar het Kind was” (vs. 9). De woorden ´de plaats´ zijn cursief in de vertalingen omdat ze er in de grondtekst niet staan. Vers 11 zegt dan: “En toen zij in het huis kwamen, vonden (lett.: zagen) zij het Kind met Maria, Zijn moeder, en zij vielen neer en aanbaden Het. Zij openden hun schatkisten en brachten Hem geschenken: goud en wierook en mirre”. Zij gingen dus niet een stal, vertrek, kamer, herberg of iets dergelijks binnen, maar een (woon)huis (Gr. oikia).
Het woord ´Kind´ (Grieks: paidion) kan op een baby wijzen (hoewel daar ook wel een ander woord voor is: ´brephos´ - zie Luk. 2:12), maar dat hoeft niet. Het kan ook (al) een peuter zijn.
Opvallend is dat Herodes eerst nog nauwkeurig vroeg naar de tijd dat de ster geschenen had (vs. 7). Als hij later merkt door de wijzen bedrogen te zijn bracht hij alle jongetjes van twee jaar oud en daaronder om het leven. Onvoorstelbaar leed daar in en om Bethlehem!

Meestal worden er drie wijzen getekend of geschilderd, maar dat aantal staat nergens in de Bijbel en is waarschijnlijk afgeleid van de (drie) geschenken die zij meebrachten om de Koning te eren: goud, wierook en mirre.
Sommigen (lees: velen) menen zelfs dat het koningen geweest zijn, getuige de feestdag die op 6 januari gehouden wordt: Driekoningen. Op sommige afbeelding is één van de wijzen te zien als een (zwarte) kleurling, hetgeen niet racistisch moet worden opgevat. Zijn naam is, volgens de traditie ook niet Piet, maar Caspar, afkomstig uit Saba (Ethiopië). De andere twee heten Balthasar uit Azië en Melchior uit Europa.

Tenslotte

Er blijkt zo heel wat mis te zijn met kerst en dan hebben we het nog niet eens gehad over allerlei gebruiken, zoals de kerstboom met toeters en bellen om de boze geesten af te schrikken, de kerstman, naar verluidt in 1533 door Luther bedacht als christelijke versie van Sinterklaas, de kerstkalkoen, e.d.
Eén ding blijft overeind: de Heiland der wereld is geboren en dat is - hoe en wanneer dan ook - reden om te feestelijk gedenken!

Duizenden lezers gingen u voor. Ondersteun AMEN. Word ook abonnee!

Nieuw in de Morgenroodreeks

De Morgenroodboekjes komen uit in de Morgenroodreeks: een serie Bijbelstudieboekjes die sinds 1960 wordt uitgegeven. De in deze reeks verschenen boekjes zijn handzaam en praktisch en helpen je verder om de Bijbel beter te leren kennen.

ADAM als type van Christus

Hoeveel Bijbelse figuren er ook als type of beeld van Christus zijn aan te wijzen, nergens worden zij in de Schrift letterlijk zo genoemd. Op één na! En dat is Adam. In Romeinen 5:14 lezen wij dat hij "een voorbeeld is van Hem Die komen zou".

In dit boekje gaat het over Adam. Wat kunnen we leren over de positie en opdracht van de eerste mens? En hoe wordt dit alles vervuld in de tweede Mens, Christus?

Ook als e-book verkrijgbaar!

Meer info & bestellen 'Adam als type van Christus'

Belangrijke dagen in de Bijbel

In de Bijbel wordt op uiteenlopende wijze gesproken over de dag. Denk bijvoorbeeld aan de scheppingsdagen, de dag van Christus, de dag des HEEREN, de menselijke dag, etc.
Soms gaat het om een dag van 12 uur, soms van 24 uur en soms heeft 'dag' betrekking op een periode van meer dan 1000 jaar.
Met behulp van dit boekje willen we proberen daar wat meer inzicht in te krijgen.
We onderzoeken welke volgorde er in deze dagen is te ontdekken.
Goed om te weten is ook dat God ons dag aan dag draagt, "die God is ons heil"! (Ps. 68:20).

Ook als e-book verkrijgbaar!

Meer info & bestellen 'Belangrijke dagen in de Bijbel'

Uitgaven van Everread Uitgevers

Everread geeft naast de Morgenroodreeks ook andere Bijbelstudieboeken uit; jaarlijks verschijnen er 2 á 3. Wie een Everread-abonnement heeft, ontvangt deze Bijbelstudieboeken automatisch in huis  met een korting van 25%!

Het boek HANDELINGEN

Handelingen is een sleutelboek in de Bijbel. Het is geschreven door Lukas, een trouwe metgezel en medewerker van de apostel Paulus. Samen met het Lukasevangelie omvat zijn geschiedschrijving - van Lukas 1 tot en met Handelingen 28 - een doorlopende lijn van circa 66 jaar.

Handelingen is een geschiedkundig boek waarin de voortgang van het heilshandelen van God beschreven wordt, nadat de hemelvaart van Christus en de uitstorting van Gods Geest hebben plaatsgevonden.
De inleiding van dit Bijbelboek (Handelingen 1:1-11) laat zien waar het over gaat. Dit is samen te vatten in drie kernbegrippen: koninkrijk, getuigenis en wederkomst. Daarbij gaat het over de vraag of het koninkrijk (binnenkort) op aarde zou worden gevestigd, over de voortgang van het getuigenis en de betekenis van de opeenvolgende uitstortingen van Gods Geest én over het uitzicht op de (spoedige) komst van de Heere Jezus Christus.

Handelingen is ook een overgangsboek. Eerst draait het vooral om hetgeen Petrus doet en zegt, later komt Paulus in beeld en gaat het over zijn werk en verkondiging. Het boek laat een duidelijke lijn zien in het getuigenis dat zich van Jeruzalem naar Rome verplaatst.
Het is uitermate belangrijk om die lijn nauwkeurig te volgen! Dat voorkomt misverstanden (bijvoorbeeld over de plaats van de gemeente en Israël) en geeft duidelijkheid over de achtergrond en betekenis van de brieven in het Nieuwe Testament.
Kortom, een fascinerend boek, dat ook een heldere kijk geeft op Gods bedoeling in deze tijd!

Dit Bijbelstudieboek bevat twee delen. Het eerste deel beschrijft de hoofdlijnen van Handelingen; in deel 2 wordt gedeelte voor gedeelte het boek Handelingen doorlopen. Verder zijn in dit boek diverse bijlagen en tijdlijnen opgenomen en een tekstenregister.

Meer info & bestellen 'Het boek HANDELINGEN'