Wat is er mis met kerst?

Wat is er mis met kerst?

Over een poosje viert ´de hele wereld´ weer kerstfeest. Kerstmis hoort in de traditie van de (katholieke) kerk. Het woord komt van het Latijnse ‘Christes Masse’ of de mis van Christus. Enerzijds kun je zeggen, dat met kerst niks mis is, anderzijds blijkt er toch van alles mis te zijn met kerst. Hoe zit dat?

Geboorte van Jezus

Christenen gedenken met kerst de geboorte van Jezus. En dat is zeker iets om bij stil te staan. Hij is immers de beloofde Messias, de Verlosser. Voorwaar geen kleinigheid! Alle reden voor grote vreugde, zoals ook blijkt uit de woorden die gesproken werden tot de herders: “Wees niet bevreesd, want zie, ik verkondig u grote blijdschap, die voor heel het volk wezen zal, namelijk dat heden voor u in de stad van David de Zaligmaker geboren is; Hij is Christus, de Heere” (Luk. 2:10-11).
De geboorte van Jezus is één van de grote heilsfeiten uit de Bijbelse geschiedenis en die der wereld. Sinds die geboorte spreekt men in de hele wereld, gelovig of niet, over de jaren vóór en na Christus.

25 december

Bijzonder is eigenlijk wel, dat het grootste feest van de kerk niet één keer voor komt in de Bijbel. Het is pas eeuwen later ontstaan en daar komt de eerste misser. Want als er één ding wel zeker is inmiddels, dan is het dat Jezus niet op (of rond) 25 december geboren is! Op 25 december was het (heidense) feest van Saturnus, de zonnewende, de onoverwinnelijke zon. De New Catholic Encyclopedia zegt: “De datum 25 december komt niet overeen met Christus’ geboorte maar met het feest van de Natalis Solis Invicti, het Romeinse zonnefeest ten tijde van de zonnewende.” Dat is overigens ook de geboortedatum van de Iraanse god Mithras, de ´zon der rechtvaardigheid´.
Wanneer Jezus dan wel geboren is? Daarover lopen de meningen ook uiteen. Sommigen komen terecht in de Joodse maand Tisri (september/oktober), waarin het Loofhuttenfeest gevierd wordt. Anderen houden het op de tijd rond het Pascha-feest in de maand Nissan (maart/april).
Hoe dan ook, liedjes als ´Midden in de winternacht´ e.d. geven de feitelijke omstandigheden geenszins weer en zijn ingekleurd door de traditie der kerk. We hoeven dan ook geen medelijden te hebben met herders die rillend van de kou ´s nachts de kudde bewaakten…

Herders

De herders werden in het nachtelijk uur overvallen door bezoek uit de hemel: “En plotseling was er bij de engel een menigte van de hemelse legermacht, die God loofde en zei: Eer zij aan God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in mensen een welbehagen (Luk. 2:13-14). Waar in de traditie het ´Ere zij God´ door de engelen gezongen werd, daar zegt de Bijbel dus dat de hemelse legermacht ´zei´. Wellicht hebben de engelen op zangerige toon gesproken, maar daarvan is niets bekend!

Wel, de herders spoedden zich naar de geboorteplaats, Bethlehem, en vonden het Kindje liggend in de kribbe, precies zoals hen verteld was. Daar heeft men maar direct uit afgeleid, dat Jezus dus wel geboren moet zijn in een stal. Denk er nog wat hooi en stro bij, een os en een ezel (waarop Maria gezeten zou hebben tijdens de reis…denkt men), liefst ook nog een kameel en de romantische kerststal is klaar!
In 1223 hield Franciscus van Assisi in Greccio een kribbenviering die het voorbeeld werd voor soortgelijke uitbeeldingen en vieringen ook op andere plaatsen.

En waar stond die kribbe eigenlijk? ´In de stal bij de herberg´ is de gedachte, want in de herberg was geen plaats voor hen. Het woord ´herberg´ komt in onze vertaling nog een keer voor en wel in Lukas 10:34, in het verhaal van de barmhartige Samaritaan. Daar is het de vertaling van het Griekse ´pandocheion´: kroeg, bar, (Eng. ´inn´).
In Lukas 2:7 staat het woord ´kataluma´, hetgeen in Lukas 22:11 vertaald is met ´eetzaal´ (NBG ´vertrek´); zo ook in Markus 14:14
In de Septuaginta (Griekse vertaling van het Oude Testament) komt het woord ´kataluma´ ook voor en wordt vertaald met: tent, kamer, vertrek, schuilplaats en nachtverblijf.
In Jeremia 41:17 lezen wij over zo´n verblijf bij Bethlehem: “Zij gingen op weg en verbleven in Geruth Chimham, dat bij Bethlehem ligt, om verder te trekken om in Egypte te komen”.
Er was dus een soort van halteplaats waar reizigers konden verblijven en/of overnachten. Uiteraard was daar ook een plek waar de dieren zolang konden zijn, ongetwijfeld met voederbakken. We weten het niet zeker, maar het zou zomaar kunnen, dat Jozef en Maria daar terecht gekomen zijn.

Wijzen uit het Oosten

In de traditie leeft ook de idee, dat de wijzen (beter: magiërs) uit het Oosten - zij hadden Zijn ster in het Oosten gezien, volgens Mattheüs 2.2 - daar op bezoek geweest zijn bij de ´pasgeboren´ Koning der Joden.. Maar ook dat is allerminst zeker. Ja, op advies van Herodes, die bij de Joden navraag gedaan had over de geboorteplaats, gingen zij op weg: “En zie, de ster die zij in het oosten gezien hadden, ging hun voor, totdat hij boven de plaats kwam te staan waar het Kind was” (vs. 9). De woorden ´de plaats´ zijn cursief in de vertalingen omdat ze er in de grondtekst niet staan. Vers 11 zegt dan: “En toen zij in het huis kwamen, vonden (lett.: zagen) zij het Kind met Maria, Zijn moeder, en zij vielen neer en aanbaden Het. Zij openden hun schatkisten en brachten Hem geschenken: goud en wierook en mirre”. Zij gingen dus niet een stal, vertrek, kamer, herberg of iets dergelijks binnen, maar een (woon)huis (Gr. oikia).
Het woord ´Kind´ (Grieks: paidion) kan op een baby wijzen (hoewel daar ook wel een ander woord voor is: ´brephos´ - zie Luk. 2:12), maar dat hoeft niet. Het kan ook (al) een peuter zijn.
Opvallend is dat Herodes eerst nog nauwkeurig vroeg naar de tijd dat de ster geschenen had (vs. 7). Als hij later merkt door de wijzen bedrogen te zijn bracht hij alle jongetjes van twee jaar oud en daaronder om het leven. Onvoorstelbaar leed daar in en om Bethlehem!

Meestal worden er drie wijzen getekend of geschilderd, maar dat aantal staat nergens in de Bijbel en is waarschijnlijk afgeleid van de (drie) geschenken die zij meebrachten om de Koning te eren: goud, wierook en mirre.
Sommigen (lees: velen) menen zelfs dat het koningen geweest zijn, getuige de feestdag die op 6 januari gehouden wordt: Driekoningen. Op sommige afbeelding is één van de wijzen te zien als een (zwarte) kleurling, hetgeen niet racistisch moet worden opgevat. Zijn naam is, volgens de traditie ook niet Piet, maar Caspar, afkomstig uit Saba (Ethiopië). De andere twee heten Balthasar uit Azië en Melchior uit Europa.

Tenslotte

Er blijkt zo heel wat mis te zijn met kerst en dan hebben we het nog niet eens gehad over allerlei gebruiken, zoals de kerstboom met toeters en bellen om de boze geesten af te schrikken, de kerstman, naar verluidt in 1533 door Luther bedacht als christelijke versie van Sinterklaas, de kerstkalkoen, e.d.
Eén ding blijft overeind: de Heiland der wereld is geboren en dat is - hoe en wanneer dan ook - reden om te feestelijk gedenken!

Duizenden lezers gingen u voor. Ondersteun AMEN. Word ook abonnee!

Nieuw in de Morgenroodreeks

De Morgenroodboekjes komen uit in de Morgenroodreeks: een serie Bijbelstudieboekjes die sinds 1960 wordt uitgegeven. De in deze reeks verschenen boekjes zijn handzaam en praktisch en helpen je verder om de Bijbel beter te leren kennen.

Paulus, leermeester der heidenen

Paulus, leermeester der heidenen

Op twee plaatsen in de Bijbel schrijft Paulus dat hij door God is aangesteld als "prediker, apostel en leraar van de heidenen" (1 Tim. 2:7 en 2 Tim. 1:11). In zijn nagenoeg laatste woorden schrijft hij: "Maar de Heere heeft mij bijgestaan en heeft mij kracht gegeven, opdat door mij de prediking volbracht zou worden en alle heidenen die zouden horen" (2 Tim. 4:17). Het valt meteen op: hij zegt dit in zijn allerlaatste brieven - anders gezegd: hij zegt dit aan het einde van zijn bediening. Het laatste - of tweede - deel van zijn bediening stond in het teken van het heil dat naar de heidenen gezonden was. In het licht daarvan mocht Paulus tot dan toe verborgen dingen bekendmaken, die alle te maken hebben met het ene lichaam van Christus, waar Christus Zelf als Hoofd deel van uitmaakt. Hierdoor deelt de gelovige van nu - in één lichaam onlosmakelijk met Hem verbonden - in de positie van Christus Zelf en daarmee in alle geestelijke zegen.

Ook verkrijgbaar als e-book!

Info & Bestellen

Het voornemen van de eeuwen

Het voornemen van de eeuwen

Natuurlijk! Elke christen gelooft wel dat God een plan heeft; maar vaak blijft de kennis hierover wat vaag. Het is dan ook een mooie - en noodzakelijke - bezigheid om in de Bijbel te zoeken naar dat plan. Misschien zijn we niet zo gewend om de Bijbel juist op dát punt te lezen, maar als je je erin verdiept, blijkt er heel wat meer over Gods voornemen in te staan dan je aanvankelijk voor mogelijk hield.

In dit boekje gaat het over het voornemen van de eeuwen. Deze eeuwen zijn grote tijdperken die elkaar opvolgen en zo een plan vormen. Uitdrukkingen als 'de tegenwoordige boze eeuw' of 'de toekomende eeuw' zijn vast wel bekend. Deze twee eeuwen zijn een onderdeel van Gods plan met de eeuwen.

Neem je hier kennis van, dan kun je beter begrijpen hoe de wereld in elkaar zit en waarom dingen zijn zoals ze zijn. Zeker als je dan de Bijbel gaat lezen vanuit het standpunt dat God een plan heeft, gaat er een wereld voor je open!

Ook als e-book verkrijgbaar!

Info & Bestellen

Uitgaven van Everread Uitgevers

Everread geeft naast de Morgenroodreeks ook andere Bijbelstudieboeken uit; jaarlijks verschijnen er 2 á 3. Wie een Everread-abonnement heeft, ontvangt deze Bijbelstudieboeken automatisch in huis  met een korting van 25%!

Het Bijbelboek ESTHER

Het Bijbelboek ESTHER

Het Bijbelboek Esther spreekt tot de verbeelding vanwege het mooie en soms spannende verloop van de geschiedenis die erin staat. Toch is dit boek niet bij iedereen even bekend, dan wel populair. Mogelijk heeft dit te maken met het gegeven dat de hoofdpersoon een vrouw is? Of is het vanwege de schijnbare afwezigheid van God?

Nu is het inderdaad zo dat je de Naam van God - in het Oude Testament altijd weergegeven met "HEERE" - in dit Bijbelboek niet terugvindt. En toch is Zijn verborgen aanwezigheid 'zichtbaar' en van doorslaggevend belang in de hier beschreven verwikkelingen rond Zijn volk. In de redding van het volk is er voor Esther - en ook voor haar neef Mordechai - een hoofdrol weggelegd.

Tot op de dag van vandaag wordt - onder het Joodse volk - deze wonderlijke redding gevierd tijdens het Purimfeest.

Info & Bestellen