Pasen

Binnenkort is het weer Pasen, het feest waarop we mogen gedenken dat bijna tweeduizend jaar geleden Jezus de Messias na drie dagen uit de dood is opgestaan. Nu zou je verwachten, dat het Nederlandse woord Pasen van Hebreeuwse oorsprong is. Dat is indirect ook wel zo, maar eigenlijk is het via het Latijn en het Grieks afgeleid van het Aramese woord Pascha. In de tijd van Jezus spraken de Joden in het land Israël namelijk Aramees en gebruikten zij dit woord, dat een Aramese vertaling is van het Hebreeuwse Pesach om het Paasfeest aan te duiden. Vandaar dat zowel in de Griekse grondtekst van het Nieuwe Testament, als in de Nederlandse vertalingen het woord Pascha wordt gebruikt en niet het Hebreeuwse woord Pesach. Zo lezen we bijvoorbeeld in Lucas 22:7,8 over de voorbereidingen voor het ‘laatste avondmaal’: "De dag der ongezuurde broden (dat zijn de matses) kwam, waarop het Pascha moest geslacht worden. En Hij (Jezus) zond Petrus en Johannes uit, zeggende: Gaat heen, maakt het Pascha voor ons gereed, opdat wij het kunnen eten."
Opmerkelijk is dat ook in de vertalingen van het Oude Testament het Aramese woord Pascha wordt gebruikt, terwijl je dan eerder het Hebreeuws Pesach zou verwachten. Maar blijkbaar was Pascha al zo in het Nederlands ingeburgerd, dat men daarom ‘pesach’ met Pascha vertaalde, in plaats van dit woord te laten staan.

Voorbijgaan

Het woord Pesach is hoogstwaarschijnlijk afgeleid van een Hebreeuwse werkwoordsstam dat ‘voorbijgaan’ betekent. In het Engels heeft men het daarom vertaald met ‘Passover’ (to pass over = voorbijgaan). Wanneer de kinderen tijdens het Paasfeest aan hun ouders vragen, waarom dit feest wordt gevierd, moeten de ouders hun antwoorden: "Het is een Paasoffer (pesach-offer) voor de HERE, die in Egypte aan de huizen van de Israëlieten voorbijging (pasach), toen Hij de Egyptenaren sloeg, maar onze huizen spaarde." (Ex. 12:27). Je zou Pesach dus het feest van het voorbijgaan kunnen noemen!
Zowel in het Oude Testament als in het Nieuwe Testament heeft dit woord ‘Pesach’ of ‘Pascha’ twee betekenissen: het is de benaming voor het feest, maar bovenal de benaming voor het offer, het paaslam, dat op dit feest geslacht en gegeten moest worden. Immers door het bloed van het offerlam dat aan de deurposten werd gesmeerd, ging de dood aan hun deur voorbij en bleven de oudste zonen van de Israëlieten leven.

Verzoening

Vanuit het Nederlands zou je dat niet zo verwachten, maar in het Hebreeuws bestaat er een nauwe relatie tussen smeren of bedekken en verzoenen. Het bloed van het paaslam dat op de deurposten werd gesmeerd, diende als ‘verzoening’.
Het Hebreeuwse woord voor bedekken luidt ‘kafar’ (vergelijk het Engelse ‘to cover’!). Daarvan is onder andere het woord ‘kofer’ afgeleid, dat is pek of asfalt. Noach gebruikte ‘kofer’ om aan de binnenkant en buitenkant van de ark te smeren, zodat het schip geheel waterdicht werd.
Maar ook het woord ‘verzoenen’ is van ‘kafar’ afgeleid. En dat kun je je ook wel voorstellen. Wanneer zonden bedekt worden, verdwijnen ze als het ware, worden ze afgewend en verzoend. In de Bijbel kan het bedekken van zonden alleen door bloed gebeuren, zoals in Hebreeën 9:22 staat geschreven: "En zonder bloedstorting geschiedt er geen vergeving" (met een verwijzing naar Lev. 17:11).
Vandaar dat op Grote Verzoendag (Jom Kippoer, ook afgeleid van ‘kafar’) door de hogepriester het bloed van het zondoffer op het verzoendeksel (‘kapporet’, dat is het deksel van de ark) werd gesprenkeld.
Door de dood van het offerdier werd de zonde bedekt en daarmee was zij dan ook volledig verdwenen!

Kapoerewiet?

Wellicht heeft u de uitdrukking wel eens gehoord: zij zijn kapoeres, dat wil zeggen: zij zijn dood, verdwenen of kapot. Van dit ‘kapoeres’ is ook het woord ‘kapoerewiet’ afgeleid! Vanuit het Hebreeuws is het via het Jiddisch in ons Nederlandse taalgebied terecht gekomen en afgeleid van het woord voor verzoening.

Door het volbrachte offer van Jezus Christus op het kruis van Golgotha en door Zijn opstanding is verzoening gedaan voor onze zonden die scheiding brachten tussen God en ons.
Mogen wij dit als realiteit ervaren tijdens het Paasfeest!