Theologische verschillen
Binnen de CGK bestaan uiteenlopende opvattingen over hoe de Bijbel moet worden geïnterpreteerd (hermeneutiek). Dit speelt bij onderwerpen zoals:

• Schepping versus evolutie: Sommige gemeenten houden vast aan een letterlijke lezing van Genesis (jonge aarde), terwijl anderen ruimte zien voor theïstische evolutie.
• Homoseksualiteit: Conservatieve gemeenten wijzen homoseksuele relaties categorisch af, terwijl progressieve groepen pleiten voor acceptatie of zelfs zegening van zulke relaties.
• Vrouwen in het ambt: Het synodebesluit van 2023 om gemeenten vrijheid te geven om vrouwen toe te laten als ouderling of predikant wordt door behoudende groepen gezien als een breuk met de traditionele uitleg van Bijbelteksten (bijv. 1 Timotheüs 2:12).

Polarisatie tussen stromingen
De CGK kent drie informele stromingen:

• Orthodox-gereformeerd: Sterk behoudend, vaak verbonden met de Gereformeerde Bond (PKN) of Gereformeerde Gemeenten, met nadruk op klassieke belijdenis en prediking.
• Progressief: Open voor moderne theologische inzichten, vrouwen in het ambt, en soms zelfs liturgische vernieuwing (bijv. dans of drama in de eredienst).
• Middengroep: Probeert te balanceren, maar wordt steeds meer gedwongen te kiezen door de toenemende spanning.

Deze polarisatie maakt samenwerking in classes (regionale kerkvergaderingen) en op synodeniveau moeilijk, omdat visies op kerk-zijn fundamenteel verschillen.

Sommige gemeenten, vooral behoudende, erkennen synodebesluiten niet als bindend als ze die als onschriftuurlijk zien. Dit werd duidelijk toen een “noodplan” voor een interim-classis voor dissidente gemeenten op 31 januari 2025 werd ingetrokken wegens te weinig steun. Synodevoorzitter ds. Buijs zei dat het “huis van CGK in brand staat en dat het niet lijk te lukken om die brand te blussen”

Herschikking
Op de synodevergadering van 25-27 maart. J.l. stelde het moderamen voor om de CGK te splitsen in twee afdelingen die apart functioneren maar nominaal één kerkverband blijven. Dit zou ruimte bieden aan verschillen over vrouwen in het ambt en homoseksualiteit, met behoud van gezamenlijke taken zoals zending en opleidingen. Critici noemden dit een doemscenario dat de eenheid verbreekt.

Op 27 maart is het voorstel van het moderamen om het kerkverband te “herschikken” in twee afdelingen – een behoudende en een progressieve tak – volledig gestrand. Dit plan, bedoeld om een formele scheuring te voorkomen, haalde niet de vereiste gekwalificeerde meerderheid tijdens de generale synode (GS) in Nunspeet. Synodevoorzitter ds. P.D.J. Buijs verklaarde dat dit “de crisissituatie in de kerk vergroot.”

Al met al is De kans op een breuk in de CGK volgens het Nederlands Dagblad groter dan ooit. Alternatieven om het kerkverband nog te redden zijn er op dit moment (lees: 27 maart) niet. “Dit maakt de crisis alleen maar complexer”, zei synodevoorzitter Peter Buijs direct nadat er gestemd was. Hij zei zich ‘verslagen’ te voelen. “We bevelen de kerken in de handen van de Koning van de kerken.”
Bronnen o.a.: RD.nl; ND.nl